Na jednej z ulic Manhattanu pojawiła się nowa tablica: „Marie Sklodowska-Curie Way”. To hołd dla polskiej noblistki, której odkrycia zmieniły medycynę i naukę.
Uroczyste odsłonięcie odbyło się 10 listopada, w przeddzień polskiego Święta Niepodległości. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele władz Nowego Jorku, polskiej dyplomacji, Polonii oraz podróżniczka Martyna Wojciechowska.
Polska wróciła na mapę Manhattanu
Honorową nazwę otrzymał narożnik skrzyżowania East 66th Street i York Avenue, w pobliżu Uniwersytetu Rockefellera oraz centrum onkologicznego Memorial Sloan Kettering.
Inicjatywa wyszła od Konsulatu Generalnego RP w Nowym Jorku, który współpracował z tamtejszą Radą Miasta.
– Wpisaliśmy ją na trwałe w tkankę miasta Nowy Jork, a tym samym wpisaliśmy w nią Polskę – powiedział PAP konsul generalny Mateusz Sakowicz.
Podkreślił, że na całym świecie uczona znana jest przede wszystkim jako Marie Curie. Jej polskie nazwisko panieńskie często pozostaje w cieniu. Nowa tablica ma przypominać nie tylko o osiągnięciach dwukrotnej laureatki Nagrody Nobla, lecz także o jej pochodzeniu.
Miała już ulicę w Nowym Jorku. Później zniknęła
Historia tego upamiętnienia sięga lat 30 XX wieku. Wówczas w Nowym Jorku istniała Marie Curie Avenue, położona wzdłuż East River. Ulica zniknęła jednak podczas budowy trasy FDR Drive. Przez kolejne dziesięciolecia nazwisko uczonej nie wróciło w to miejsce. Teraz władze miasta postanowiły przywrócić pamięć o noblistce, wykorzystując jej pełniejsze nazwisko.
Wybór lokalizacji nie był przypadkowy. W 1921 roku Skłodowska-Curie odwiedziła znajdujący się w tej okolicy Memorial Hospital, poprzednika dzisiejszego centrum onkologicznego Memorial Sloan Kettering.
Podczas pierwszej podróży do Stanów Zjednoczonych polska uczona otrzymała również gram radu, zakupiony dzięki zbiórce zorganizowanej przez amerykańskie kobiety. Pierwiastek miał służyć jej badaniom w Paryżu.
Głos Skłodowskiej-Curie odtworzyła sztuczna inteligencja
Jednym z najbardziej niezwykłych momentów uroczystości było odtworzenie głosu Marii Skłodowskiej-Curie. Nagranie przygotowała polska firma ElevenLabs, wykorzystując technologię sztucznej inteligencji. Cyfrowo odtworzony głos uczonej odczytał fragmenty jej historycznych wystąpień, zachowanych w formie pisemnej.
Podczas ceremonii przypomniano również o przeszkodach, jakie Skłodowska-Curie musiała pokonać, żeby zdobyć wykształcenie i rozpocząć karierę naukową.
Urodzona w Warszawie badaczka wyjechała na studia do Paryża. W 1903 roku otrzymała Nagrodę Nobla z fizyki, a w 1911 roku z chemii. Była pierwszą kobietą wyróżnioną Noblem i pierwszą osobą, która zdobyła tę nagrodę dwukrotnie.
Martyna Wojciechowska na uroczystości
Gościem honorowym wydarzenia była podróżniczka i dziennikarka Martyna Wojciechowska. W uroczystości uczestniczyli również przedstawiciele polskich i polonijnych szkół, naukowcy oraz mieszkańcy Nowego Jorku.
Przewodnicząca nowojorskiej Rady Miasta Julie Menin podkreśliła znaczenie Skłodowskiej-Curie jako wzoru dla kolejnych pokoleń kobiet podejmujących pracę naukową.
Uroczystość odbyła się 105 lat po pierwszej podróży noblistki do Stanów Zjednoczonych. W 2027 roku przypadnie 160 rocznica jej urodzin.
