Jeszcze kilka tygodni temu zmiany na liście bezpłatnych leków 65+ wywoływały spore obawy zainteresowanych. Pojawiały się informacje, że od 1 października z wykazu może zniknąć około 1500 preparatów. Ministerstwo Zdrowia najpierw stanowczo temu zaprzeczyło, a teraz znamy już finalne obwieszczenie refundacyjne.
Nowa lista została opublikowana 16 września i zacznie obowiązywać 1 października 2026 r. Najważniejsza wiadomość dla seniorów: nie doszło do zapowiadanego masowego wykreślania leków.
Resort: 1500 leków nie znika
Dzień przed publikacją wykazu wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk odniosła się do informacji o możliwym usunięciu około 1500 leków.
– Nie ma potrzeby straszenia seniorów i wywoływania niepokoju. Nasz mechanizm opiera się na nowych narzędziach negocjacyjnych, a nie na usuwaniu leków z list refundacyjnych – przekazała wiceminister.
Zapewniła, że 1500 leków „nie znika i nie zniknie z list senioralnych”.
Ministerstwo przyjęło inną strategię. Zamiast masowo wykreślać droższe produkty, rozpoczęło negocjacje z ich producentami. Rozmowy przeprowadzono z 11 podmiotami. Według resortu uzyskane obniżki cen mają przynieść około 400 mln zł, które będzie można przeznaczyć na finansowanie kolejnych terapii.
Co rzeczywiście zmieni się dla seniora?
Nowe zasady mają przywrócić konkurencję cenową na liście 65+. Jeżeli kilka preparatów zawiera tę samą substancję czynną i może być stosowanych w tym samym leczeniu, państwo nie chce płacić znacznie więcej za najdroższy z nich.
W praktyce oznacza to, że konkretna marka leku może przestać być bezpłatna, ale jego tańszy odpowiednik pozostanie dostępny za 0 zł.
Według informacji przedstawionych przy październikowej liście zmiana dotyczy m.in. preparatów Eliquis, Januvia, Janumet oraz Ultibro Breezhaler. Stosowane są one m.in. w leczeniu i profilaktyce chorób zakrzepowo-zatorowych, cukrzycy typu 2 oraz przewlekłej obturacyjnej choroby płuc.
Nie oznacza to jednak, że senior zostanie bez leczenia. Ministerstwo zapewnia, że na wykazie pozostają bezpłatne odpowiedniki.
W aptece może paść propozycja zamiany
To właśnie tutaj senior może najbardziej odczuć zmianę. Jeżeli dotychczas otrzymywał bezpłatnie konkretny produkt, który nie będzie już na liście 65+, farmaceuta może zaproponować znajdujący się na niej odpowiednik.
Nie powinno to oznaczać konieczności ponownego umawiania się do lekarza tylko po to, aby otrzymać receptę na inną nazwę handlową leku.
Pacjent, który będzie chciał pozostać przy dotychczasowym preparacie, nadal będzie mógł go kupić, jeżeli pozostaje on objęty zwykłą refundacją. Wówczas może jednak pojawić się dopłata.
Dlatego po 1 października warto w aptece zapytać nie tylko: „czy mój lek nadal jest bezpłatny?”, ale również: „czy jest bezpłatny odpowiednik tego leku?”.
400 mln zł po negocjacjach
Ministerstwo wyjaśnia, że ta operacja nie służy ograniczaniu dostępu seniorów do leczenia. Chodzi o obniżenie kosztów ponoszonych przez publiczny system tam, gdzie dostępne są tańsze odpowiedniki.
Nowy mechanizm ma obejmować przede wszystkim przypadki, w których koszt dziennej dawki leku jest wyraźnie wyższy od kosztu jego odpowiednika. Resort deklaruje jednocześnie, że przed zmianami analizowana jest dostępność tańszych produktów, aby pacjenci nie zostali z receptą na lek, którego nie da się kupić.
Efekt pierwszych negocjacji Ministerstwo Zdrowia wycenia na około 400 mln zł.
Październikowe obwieszczenie przynosi jednocześnie 24 nowe terapie refundowane: 13 onkologicznych i 11 nieonkologicznych. Osiem dotyczy chorób rzadkich. W całym 2026 r. liczba nowych terapii objętych refundacją ma wynieść 90.
Dla większości seniorów najważniejsza zmiana od 1 października może więc nie polegać na utracie bezpłatnego leczenia, lecz na tym, że w aptece zamiast dotychczasowej marki leku otrzymają za 0 zł jego odpowiednik.
